Bài 1.
Thương nhớ quê hương

Mùa xuân nho nhỏ
- Thanh Hải -

I.
TRẢI NGHIỆM
CÙNG VĂN BẢN

Mùa xuân nho nhỏ
Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng.
Mùa xuân người cầm súng
Lộc giắt đầy quanh lưng
Mùa xuân người ra đồng
Lộc trải dài nương mạ
Tất cả như hối hả
Tất cả như xôn xao…

- Thanh Hải Ðất nước bốn nghìn năm
Vất vả và gian lao
Ðất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước.

Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hoà ca
Một nốt trầm xao xuyến.

Một mùa xuân nho nhỏ
Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc.
Mùa xuân - ta xin hát
Câu Nam ai, Nam bình
Nước non ngàn dặm mình
Nước non ngàn dặm tình
Nhịp phách tiền đất Huế.

1.Tác giả
- Tên thật là Phạm Bá Ngoãn
- Quê: Huế

- Nhà thơ trưởng thành trong cuộc
kháng chiến chống Pháp, Mỹ

Thanh Hải
(1930-1980)

- Là cây bút có công trong nền xây
dựng văn học Cách mạng miền Nam
ngay những ngày đầu.

2.Tác phẩm
- Xuất xứ: in trong tập
thơ “Mùa xuân nho nhỏ”,
xuất bản 1980

- Hoàn cảnh sáng tác: Viết
tháng 11/1980, khi nhà thơ đang
nằm trên giường bệnh - không
bao lâu trước khi ông qua đời

- Thể thơ: 5 chữ

- PTBĐ: biểu cảm

II.
SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI

1.
Vẻ đẹp của bài thơ
thể hiện qua từ ngữ, hình ảnh, BPTT

Nhóm 1,2: Mùa xuân
của thiên nhiên, mùa
xuân, đất nước được gợi
tả như thế nào trong ba
khổ thơ đầu?

Nhóm 3,4: Chỉ ra ít nhất
hai biện pháp tu từ được sử
dụng trong khổ thơ thứ 4
và 5. Phân tích tác dụng
của chúng.

a. Từ ngữ, hình ảnh

Từ ngữ

Hình ảnh, âm thanh

Nhận xét
Khổ 1:
Mùa xuân
+ dòng sông xanh, bông hoa + Dòng sông, bông hoa
của thiên
tím biếc, màu xanh của lá
nhiên tươi
ngụy trang, nương mạ
+ Tiếng chim chiền chiện hót
đẹp, đầy
+ hót vang trời
 Tươi thắm, đầy màu sắc, âm thanh
sức sống
hoà cùng
Khổ 2:
mùa xuân
+ xôn xao
+ Cuộc sống lao động
+ từng giọt long lanh rơi
+ Âm thanh tiếng chim (được cụ thể hoá thành của đất
hình khối, màu sắc thể hiện sự chuyển đổi cảm nước với sự
phát triển
giác: từ thính giác  thị giác  xúc giác)
+ mùa xuân người cầm súng + Hình ảnh người lao động, người cầm súng dựng và hi vọng
+ mùa xuân người ra đồng xây đất nước
Khổ 3:
+ Ðất nước bốn nghìn năm + Hình ảnh đất nước và niềm tin vào sự phát triển
+ vất vả, gian lao
của đất nước
+ vì sao, đi lên phía trước.

Năm 1980

+ Đất nước ta vừa ra khỏi 2 cuộc chiến tranh biên giới.
+ Nền kinh tế bao cấp còn bộc lộ nhiều hạn chế, yếu kém.
+ Chiến tranh khiến cho cơ sở vật chất bị phá hủy, nền kinh tế
kiệt quệ, đời sống nhân dân vô cùng đói khổ.

a. Từ ngữ, hình ảnh
b. Biện pháp tu từ
conchim
chimhót
hót
Ta làm con
cànhhoa
hoa
Ta làm một cành
Ta nhập vào hoà
hoàca
ca
Một nốt
nốt trầm
trầm xao
xao xuyến.
xuyến
mùaxuân
xuânnho
nhonhỏ
nhỏ
Một mùa
Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc.

- Ẩn dụ
+ con chim hót, cành hoa, mùa
xuân nho nhỏ  ước nguyện bình
dị, khiêm nhường của nhà thơ được
cống hiến cho đất nước;
+ nốt trầm xao xuyến  cảm xúc
trầm lắng của nhà thơ

+ hoà ca  chỉ cộng đồng, dân tộc
- Điệp ngữ: ta làm, dù là  nhấn
mạnh ước nguyện của nhà thơ được
cống hiến dù là còn trẻ hoặc đã già.

2.
Bố cục, mạch cảm xúc,
cảm hứng chủ đạo của bài thơ

Xác định bố cục, mạch
cảm xúc và cảm hứng
chủ đạo của văn bản
“Mùa xuân nho nhỏ”

Bố cục

Mạch cảm xúc

Cảm hứng chủ đạo

Khổ 1: cảm xúc trước mùa
xuân của đất trời

Say sưa, trìu mến trước mùa xuân
của đất trời

Khổ 2,3: cảm xúc trước
mùa xuân của đất nước

Phấn chấn, vui tươi trước mùa xuân
đất nước

+ Ngợi ca sức sống
thanh xuân của đất
nước, con người
+ Ước nguyện được
dâng hiến, sự đóng
góp sức mình cho đất
nước ngày càng giàu
đẹp.

Khổ 4,5: ước nguyện được
cống hiến của nhà thơ
Khổ cuối: cảm xúc trước
mùa xuân, ngợi ca quê
hương, đất nước qua điệu
dân ca Huế

Tha thiết, trầm lắng khi bày tỏ ước
nguyện được nhập vào bản hoà ca
của đất trời, vào mùa xuân của đất
nước của riêng mình

Tình cảm thiết tha, tự hào về quê
hương, đất nước

3.
Ý nghĩa nhan đề,
chủ đề của bài thơ

a. Ý nghĩa nhan đề Mùa xuân nho nhỏ

- Nghĩa thực: gợi về mùa xuân của đất trời, của thiên nhiên, vũ trụ.
- Nghĩa ẩn dụ: thể hiện nhận thức của tác giả mỗi người là một mùa xuân
nhỏ, mỗi người cần sống đẹp, tươi trẻ như mùa xuân, góp phần tạo nên
mùa xuân lớn của đất trời, của đất nước.
 Niềm say mê trước mùa xuân thiên nhiên tươi đẹp, đồng thời thể hiện
khát vọng được công hiến hết mình để làm đẹp cho mùa xuân của đất
nước của tác giả.

b. Chủ đề của bài thơ.
- Chủ đề: ước nguyện được đóng góp phần nhỏ bé của mình để làm
nên mùa xuân tươi đẹp của quê hương, đất nước.
- Các căn cứ để xác định chủ đề là
+ các từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ
+ bố cục, mạch cảm xúc, nhan đề bài thơ
+ giọng thơ tha thiết, trầm lắng,...

III.
Tổng kết

Viết đoạn văn (khoảng 5-7 câu) nêu
cảm nhận của em về một đoạn thơ
mà em thích trong bài thơ “Mùa
xuân nho nhỏ”- Thanh Hải