VĂN BẢN 2: BẾP LỬA
I.MỤC TIÊU
1. Mức độ yêu cầu cần đạt


HS nhận biết được một số yếu tố đặc điểm của thể thơ tự do như, đồng thời
nắm được bố cục, vần, nhịp, kết cấu của bài thơ.



Nhận biết và phân tích được nét độc đáo của bài thơ thể hiện qua từ ngữ, hình
ảnh, bố cục, mạch cảm xúc, nhận biết và phân tích được tình cảm, cảm hứng
chủ đạo của người viết thể hiện qua VB.

2. Năng lực
Năng lực chung


Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác, trao đổi giữa
các cá nhân, các nhóm.

Năng lực riêng


Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản Bếp lửa



Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về tác phẩm Bếp lửa



Năng lực hợp tác trao đổi, thảo luận về thành tựu nội dung và nghệ thuật, ý
nghĩa của văn bản.



Năng lực phân tích, so sánh đặc điểm nghệ thuật của văn bản với các văn bản
khác có cùng chủ đề.

3. Phẩm chất


Tình yêu đất nước, tình cảm gia đình gắn bó bền chặt trong mỗi con người.

II.THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Chuẩn bị của giáo viên


Giáo án



Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi



Tranh ảnh về nhà văn hình ảnh



Bảng phân công nhiệm vụ cho HS hoạt động trên lớp



Bảng giao nhiệm vụ học tập cho HS ở nhà

2. Chuẩn bị của HS: SGK, SBT Ngữ Văn 9, soạn bài theo hệ thống câu hỏi
hướng dẫn bài học, vở ghi.
III.TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A.KHỞI ĐỘNG
1. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học
tập từ đó khắc sâu kiến thức nội dung bài học Bếp lửa.
2. Nội dung: GV đặt câu hỏi gợi mở vấn đề cho HS để dẫn vào bài mới.
3. Sản phẩm: Câu trả lời của HS.
4. Tổ chức thực hiện
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập


GV đặt câu hỏi: Hãy nhớ lại một kỉ niệm tuổi thơ với người thân của em và
chia sẻ để mọi người được biết.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập


HS suy nghĩ và phát biểu

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận


GV mời một số HS đứng dậy trả lời câu hỏi

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập


GV nhận xét đánh giá



GV dẫn dắt vào bài: Có một câu nói rất hay về tình cảm gia đình như thế này
“Gia đình là duy nhất trên cuộc đời mà không gì có thể thay thế được, và cho
dù bạn có đi bất cứ nơi đâu thì đây cũng là nơi duy nhất chờ mong bạn trở về”.
Thật vậy khi còn trẻ còn hoài bão chúng ta thường ấp ủ nguyện vọng được sải
cánh trên bầu trời tự do thế nhưng dù có ở bất cứ đâu thì đôi cánh đó cũng sẽ
luôn hướng về nơi chôn nhau cắt rốn của mình. Và với nhà thơ Bằng Việt cũng
vậy, dù có đang đứng ở một nơi xa xôi, nơi có công nghệ tiên tiến hiện đại thì
ông cũng không thể ngừng nhớ về quê hương của mình nơi có bếp lửa ấp iu

nồng đượm và người bà đáng kính. Hãy cùng sống lại dòng hồi tưởng ngọt
ngào và đầy chất thơ ấy qua Tiết 1 - Văn bản 2 – Bếp lửa.
B.HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Đọc văn bản
1. Mục tiêu: Nắm được những thông tin về tác giả Bằng Việt và bài thơ Bếp lửa
2. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên
quan đến tác giả và tác phẩm.
3. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS và kiến thức HS tiếp thu được liên quan
đến tác giả Bằng Việt và bài thơ Bếp lửa.
4. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV- HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Nhiệm vụ 1: Đọc văn bản

I.     Đọc văn bản

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học

1.    Tác giả

tập

a.    Tiểu sử

- GV đặt câu hỏi yêu cầu HS chia nhóm

-       Tên: Bằng Việt khai sinh là Nguyễn

để trả lời câu hỏi:

Việt Bằng

+ Nhóm 1: Trình bày những hiểu biết

-        Năm sinh: 15/6/1941

của em về tác giả Bằng Việt?

-        Quê quán: Xã Chàng Sơn – huyện

+ Nhóm 2: Trình bày hoàn cảnh sáng tác Thạch Thất – Hà Nội.
của tác phẩm Bếp lửa?

-        Ông làm thơ  từ đầu những năm 60

+ Nhóm 3: Xác định bố cục bài thơ?

và thuộc thế hệ các nhà thơ trưởng thành

+ Nhóm 4: Xác định chủ đề và cảm hứng trong thời kì kháng chiến chống Mỹ.
chủ đạo của bài thơ?

-        Hiện ông là chủ tịch Hội liên hiệp

- HS thực hiện nhiệm vụ

Văn học và nghệ thuật Hà Nội.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập a.     b. Tác phẩm tiêu biểu
-   HS đọc thông tin trong SGK chuẩn bị

b.     – Một số tập thơ tiêu biểu của ông

trình bày trước lớp

bao gồm có: Hương cây – Bếp lửa (1968

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và

in chung với Lưu Quang Vũ); Đất sau

thảo luận

mưa (1977), Bếp lửa – khoảng trời (1986)

- GV mời các nhóm HS phát biểu, yêu

…

cầu cả lớp nhận xét, bổ sung.

-         2. Tác phẩm

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện

-         a. Hoàn cảnh sáng tác

nhiệm vụ học tập

+ Bài thơ được sáng tác năm 1936, khi

- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức.

tác giả đang là sinh viên học ngành Luật

 

ở nước ngoài.
+ Bài thơ được đưa vào tập Hương cây –
bếp lửa năm 1986 tập thơ đầu tay của
Bằng Việt và Lưu Quang Vũ.
c.      b. Bố cục bài thơ
d.     -  Bài thơ được chia thành 4 phần:
+ Phần 1: Khổ đầu: hình ảnh bếp lửa và
sự khơi nguồn cảm xúc.
+ Phần 2: 4 khổ tiếp theo: Những kỉ niệm
thơ ấu bên người bà và bếp lửa.
+ Phần 3: 2 khổ tiếp: Suy ngẫm của cháu
về bà và bếp lửa.
+ Phần 4: khổ cuối: Niềm thương nhớ của
người cháu.
e.      c. Cảm hứng chủ đạo và chủ đề
tác phẩm
+ Cảm hứng chủ đạo của tác phẩm: Là
tình cảm bà cháu, tình cảm gia đình

thiêng liêng gắn liền với hình ảnh bếp lửa
một thời thơ ấu.
+ Chủ đề tác phẩm: Thể hiện sự thương
yêu kính trọng vô bờ của người cháu dành
cho bà mình cũng như tình cảm yêu quê
hương da diết.
 
Hoạt động 2: Khám phá văn bản
1. Mục tiêu: Nhận biết và phân tích được văn bản Bếp lửa
2. Nội dung: Sử dụng SGK chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời các câu hỏi liên
quan đến văn bản Bếp lửa
3. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS và kiến thức HS tiếp thu được liên quan
đến văn bản Bếp lửa
4. Tổ chức thực hiện
HOẠT ĐỘNG CỦA GV- HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Nhiệm vụ 1: Hình ảnh bếp lửa – xuyên II. Tìm hiểu chi tiết
suốt mạch cảm xúc của bài thơ

1.   Hình ảnh bếp lửa – xuyên suốt

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học

mạch cảm xúc của bài thơ

tập

-  Hình ảnh bếp lửa có thể coi là một

GV cho HS đọc bài thơ và trả lời các câu

trong những cảm xúc chủ đạo xuyên suốt 

hỏi sau:

tác phẩm khơi gợi nguồn cảm xúc hồi

+ Phân tích mối quan hệ giữa hình ảnh

tưởng về bà của đứa cháu xa quê.

bếp lửa và hình ảnh người bà trong bài

-   Hình ảnh “một bếp lửa” xuất hiện

thơ? Hình ảnh bếp lửa có sự thay đổi thế

“chờn vờn”, “ấp iu”…. Vừa có sức gợi

nào qua các khổ thơ?

hình lại vừa có sức gợi cảm mạnh mẽ

+ Hình ảnh bếp lửa xuất hiện bao nhiêu

đánh mạnh vào liên tưởng của người đọc.

lần trong tác phẩm? Ý nghĩa của hình

ð Ở một miền đất xa lạ đứa cháu nhớ về

ảnh này?

những kỉ niệm tuổi thơ mà nhớ nhất đó là

+ Ở khổ thơ thứ 4 tác giả nói đến hình

hình ảnh bếp lửa với người bà kính yêu

ảnh “ngọn lửa” mà không phải là bếp

của mình. Để rồi tác giả thốt lên rằng

lửa có dụng ý gì?

“Cháu thương bà…”.  Hình ảnh bếp lửa

-   HS tiếp nhận nhiệm vụ

“lớn” cùng cháu theo từng năm tháng tuổi

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập thơ theo từng dòng kí ức chảy trôi theo
-   Hs làm việc theo cặp đôi hoặc đọc lại

từng khổ thơ. Đó là hình ảnh lúc cháu còn

văn bản theo yêu cầu suy nghĩ để hoàn

nhỏ, khi chỉ 4 tuổi rồi đến khi cháu đã đủ

thành nhiệm vụ

hiểu biết nhận ra những đắng cay của

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và

cuộc đời bà, và khi cháu trưởng thành để

thảo luận

bước ra một “thế giới” mới.

-   GV mời 2-3 HS trình bày trước lớp yêu ð HÌnh ảnh bếp lửa chính là một phần
cầu cả lớp nhận xét, bổ sung

không thể thiếu trong tuổi thơ cũng như

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện

trong cuộc đời của đứa cháu. Vượt lên cả

nhiệm vụ học tập

không gian khoảng cách địa lí, thời gian

-   GV nhận xét đánh giá chốt kiến thức

để nhớ về tuổi thơ tuyệt đẹp của mình và

 

hình ảnh người bà tần tảo.

 

-  Bếp lửa không chỉ xuất hiện ở khổ đầu

 

để khơi nguồn cảm xúc của chủ thể trữ

 

tình mà xuất hiện rất nhiều lần trong bài

 

(12 lần), hàm chứa nhiều cảm xúc mãnh

 

liệt. Đó là những hồi tưởng  về tình bà

 

cháu đồng thời cũng là những suy ngẫm

 

của chủ thể trữ tình đối với người bà kính

 

yêu của mình.

 

-   Ở khổ thơ thứ 4 thay vì nói về hình ảnh

 

bếp lửa, tác giả lại nhắc đến “ngọn lửa”

 

nhưng lại mang một ý nghĩa khái quát

 

cao. Ngọn lửa mang tính biểu tượng  sâu

 

sắc: đó là ngọn lửa thắp sáng và duy trì 

 

niềm tin tình yêu thương to lớn của bà,

 

đồng thời cũng là ngọn lửa tiếp nối của

 

tình yêu thương từ bà sang cháu và cho

 

thế hệ mai sau.

 

ð Hình ảnh bếp lửa với hình ảnh người bà

 

có mối quan hệ mật thiết với nhau là một

 

phần không thể thiếu trong đời sống tinh

 

thần của cháu.

 

2.   Kết cấu bài thơ cũng như hiệu quả

Nhiệm vụ 2: Kết cấu bài thơ cũng như

của các yếu tố nghệ thuật sử dụng

hiệu quả của các yếu tố nghệ thuật sử

trong văn bản

dụng trong văn bản

a.   Yếu tố tự sự, miêu tả và biểu cảm

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học

trong bài thơ Bếp lửa.

tập

-       Bài thơ là sự kết hợp độc đáo giữa

-   GV yêu cầu HS đọc văn bản và trả lời

các yếu tố nghệ thuật như: biểu cả, miêu

câu hỏi:

tả, tự sự:

+ Hãy chỉ ra những sự kết hợp giữa các

+ Đó là dòng hồi tưởng của người cháu

yếu tố biểu cảm với miêu tả, tự sự trong

về tuổi thơ có cháu và bà:

văn bản và nêu tác dụng của nó?

·      Năm 4 tuổi cháu đã ở cùng bà

+ Hãy chỉ ra những nét đặc sắc về kết

·     Tám năm cùng bà khi cha mẹ bận

cấu của bài thơ?

công tác. Bà dạy cháu làm, chăm cháu

+ Bài thơ đã sử dụng biện pháp tu từ

học kể chuyện cho cháu nghe, bà dạy

nào? Tác dụng của các biện pháp đó?

cháu nên người…..

+ Bài thơ thể hiện tư tưởng gì? Và việc

·     Năm giặc đốt làng, bà vẫn vững lòng

sử dụng các động từ “nhóm”; “nhen” và dặn cháu không được để bố mẹ biết để bố
hình ảnh “bếp lửa” góp phần thế nào vào mẹ yên tâm công tác.
việc thể hiện tư tưởng đó?

+ Đó là hình ảnh miêu tả bếp lửa  vô cùng

-         HS tiếp nhận nhiệm vụ

chân thực và chi tiết:

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập ·     Bếp lửa chờn vờn sương sớm
-   Hs làm việc theo cặp đôi hoặc đọc lại

·      Hình ảnh khói hun nhèm mắt cháu

văn bản theo yêu cầu suy nghĩ để hoàn

·     Hình ảnh ngôi làng cháy tàn cháy rụi

thành nhiệm vụ

·     Hình ảnh người bà tảo tần sớm hôm

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và

nuôi nấng đứa cháu nhỏ

thảo luận

+ Xen vào đó là những tình cảm sâu đậm

-   GV mời 2-3 HS trình bày trước lớp yêu mà đứa cháu dành cho người bà kính yêu
cầu cả lớp nhận xét, bổ sung

của mình:

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện

·     Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa

nhiệm vụ học tập

·     Cháu thương bà biết nắng mưa

-   GV nhận xét đánh giá chốt kiến thức

·     ….

Nhiệm vụ 3: Tổng kết

ð Việc đan cài các yếu tố tự sự, biểu cảm

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học

và miêu tả vào trong bài thơ khiến tác giả

tập

có thể khắc họa một tuổi thơ êm đềm và

-   GV yêu cầu HS tổng kết nội dung và ý đầy rẫy kỉ niệm bên bà. Qua đó cũng thể
nghĩa của văn bản Bếp lửa

hiện tình yêu thương sự quý trọng của

+ Trình bày những đặc sắc nội dung và

mình dành cho người bà. Đó chính là

nghệ thuật của bài thơ Bếp lửa

động lực thúc đẩy cháu vượt qua mọi biến

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập cố khó khăn của cuộc đời. Tình cảm của

- HS suy nghĩ để trả lời câu hỏi.

cháu dành cho bà cũng chính là tình cảm

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và

yêu quê hương, yêu đất nước tha thiết.

thảo luận

b.   Kết cấu bài thơ

- GV mời một số HS trình bày kết quả

Bài thơ có kết cấu chặt chẽ và sinh động

trước lớp, yêu cầu cả lớp nhận xét, bổ

cả về nội dung lẫn hình thức tạo nên một

sung.

sự toàn vẹn để khắc họa tư tưởng chủ đề

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện

tác phẩm.

nhiệm vụ học tập

-       Tổ chức tác phẩm

- GV nhận xét, chốt kiến thức  Viết lên

+ Nhà thơ Bằng Việt đã sử dụng thể thơ

bảng.

tự do với những câu thơ 7 chữ, 8 chữ và 9
chữ để góp phần thể hiện dụng ý của tác
giả: Đó là những tháng ngày sống bên bà
tuy thiếu thốn nhưng chan chứa tình yêu
thương; đó là khung cảnh tàn rụi của ngôi
làng bị giặc đốt và xen với đó là tình cảm
da diết nặng lòng với bà khi đã trưởng
thành bôn ba nơi đất khách.
+ Bố cục bài thơ triển khai theo mạch
cảm xúc của người cháu về tuổi thơ gắn
liền với hình ảnh bếp lửa và người bà
kính yêu của mình: Từ hiện thực – quá
khứ - hiện tại…. Không gian thời gian có
sự thay đổi song xuyên suốt bài thơ chính
là hình ảnh “bếp lửa” và người bà tần tảo.
+ Nhà thơ Bằng Việt đã sử dụng rất nhịp
nhàng các biện pháp tu từ nghệ thuật như:

sử dụng nhiều từ láy có tính gợi cảm, gợi
tả cao “chờn vờn”, “ấp iu”, “tha thiết”,
“lầm lũi”, “dai dẳng”…. Biện pháp tu từ
điệp ngữ, điệp cấu trúc “Một ngọn
lửa….”; “nhóm….”; “một bếp lửa…”,
hình ảnh “bếp lửa” lặp lại 12 lần trong
toàn bộ bài thơ, kết hợp cùng với ngôn từ
ngắn gọn, bình dị, hàm súc đã góp phần
tích cực trong việc thể hiện chủ đề cũng
như mạch cảm xúc của bài thơ.
ð Thế giới nội tâm của tác giả không chỉ
thể hiện bằng ý nghĩa ngôn từ mà còn thể
hiện sống động qua âm thanh nhịp điệu
cũng như hình ảnh ẩn dụ, biện pháp tu từ
nghệ thuật. KHông chỉ miêu tả tình cảm
chân thành, tha thiết của chủ thể trữ tình
dành cho người bà kính yêu của mình mà
từ đó còn tác động trực tiếp đến cảm xúc
của người đọc và khắc sâu vào tâm trí của
họ.
III.   Tổng kết
1.     1. Nội dung
-   Bếp lửa được coi là dòng hồi tưởng và
suy ngẫm của người cháu đã trưởng thành
về những kỉ đầy xúc động về người bà và
tình bà cháu. Qua đó bộc lộ tình cảm sâu

nặng với quê hương, gia đình và đất
nước.
-  Bài thơ thể hiện một triết lí sâu sắc
những điều thân thiết nhất của tuổi thơ
mỗi người đều có sức tỏa sáng nâng bước
con người trong suốt hành trình của cuộc
đời. Tình yêu đất nước bắt nguồn từ tình
yêu với cha mẹ với những gì thân thuộc
và gần gũi nhất.
2.     2. Nghệ thuật
-  Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa các yếu
tố biểu cảm, tự sự và bình luận
-  Thể thơ tám chữ kết hợp 7 và 9 chữ phù
hợp với việc diễn tả dòng cảm xúc và suy
ngẫm về bà
-  Giọng điệu tâm tình tha thiết tự nhiên
nhưng chân thành
-  Sự sáng tạo đặc biệt giữa hình ảnh bếp
lửa – hình ảnh vừa thực vừa mang tính
biểu tượng
C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
1. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức về văn bản Bếp lửa đã học
2. Nội dung: Sử dụng SGK, kiến thức đã học để trả lời các câu hỏi liên quan
3. Sản phẩm học tập: Câu trả lời HS chọn
4. Tổ chức thực hiện
Nhiệm 1: Trả lời câu hỏi trắc nghiệm

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
GV phát Phiếu bài tập cho HS thực hiện nhanh tại lớp.
Đây là bài soạn mẫu giáo án Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo
Thày cô liên hệ số 0969 325 896 (có zalo)
để đặt đủ bộ giáo án word và powerpoint đồng bộ
KHO HỌC LIỆU SỐ 4.0
Có giáo án tất cả các môn học cho 3 bộ sách giáo khoa mới
CÁNH DIỀU, KẾT NỐI TRI THỨC, CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
website: tailieugiaovien.edu.vn

Đây là bài soạn mẫu giáo án Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo
Thày cô liên hệ số 0969 325 896 (có zalo)
để đặt đủ bộ giáo án word và powerpoint đồng bộ
KHO HỌC LIỆU SỐ 4.0
Có giáo án tất cả các môn học cho 3 bộ sách giáo khoa mới
CÁNH DIỀU, KẾT NỐI TRI THỨC, CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
website: tailieugiaovien.edu.vn